Sheikh Muszaphar: Perjalanan Seorang Rakyat Malaysia ke Angkasa

Pada 10 Oktober 2007, sebuah roket berlepas dari Baikonur, Kazakhstan. Di dalam kapal Soyuz TMA-11 ialah Sheikh Muszaphar Shukor bersama dua rakan seperjalanan. Beliau sedang menuju ke Stesen Angkasa Antarabangsa, atau ISS.

Peristiwa itu menjadikan beliau rakyat Malaysia pertama yang ke angkasa. Namun, perjalanan tersebut bukan bermula pada hari pelancaran. Sebelum memasuki kapal, beliau perlu belajar dan menjalani latihan.

Daripada perubatan kepada latihan angkasa

Sheikh Muszaphar ialah seorang pakar bedah ortopedik. Bidang ini berkaitan tulang, sendi dan bahagian tubuh yang membantu pergerakan. Program Angkasawan membuka peluang untuk beliau menyertai misi angkasa melalui kerjasama Malaysia dan Rusia.

Belajar bidang perubatan tidak bermakna seseorang terus tahu mengendalikan tugas di angkasa. Persekitarannya berbeza, peralatannya khusus dan setiap langkah memerlukan persediaan. Pengetahuan yang sudah dimiliki menjadi asas untuk mempelajari perkara baharu.

Beliau menjalani latihan di Star City, Rusia. Foto latihan yang disimpan oleh NASA menunjukkan beliau memakai sut Sokol. Sut itu digunakan ketika pelancaran dan kemasukan semula, bukannya untuk berjalan di luar stesen.

Perbezaan sut ini membantu kita memahami sesuatu tentang misi angkasa. Peralatan dipilih mengikut tugas. Seperti kasut sukan dan kasut sekolah, sesuatu peralatan tidak semestinya sesuai untuk semua keadaan. Perbandingan ini mudah, walaupun peralatan angkasa jauh lebih rumit.

Perjalanan bersama satu pasukan

Dalam penerbangan tersebut, beliau ditemani Peggy Whitson dari Amerika Syarikat dan Yuri Malenchenko dari Rusia. Whitson dan Malenchenko ialah anggota kru Ekspedisi 16. Mereka mempunyai tugasan lebih panjang di ISS.

Sheikh Muszaphar pula menyertai lawatan yang lebih singkat. Pada 12 Oktober, kapal itu tiba di ISS. Stesen ini mengelilingi Bumi; ia bukan berada di Bulan.

Bayangkan perbezaannya dengan perjalanan menaiki bas. Bas berhenti di tepi jalan untuk menurunkan penumpang. Kapal angkasa perlu bertemu stesen yang sedang bergerak di orbit. Perjalanan ini memerlukan kerjasama kru dan pasukan di darat.

Itulah sebabnya kejayaan seorang angkasawan turut melibatkan ramai orang. Ada yang menyediakan latihan, ada yang menjaga peralatan, dan ada yang mengurus penyelidikan. Nama yang dikenali orang ramai ialah sebahagian daripada usaha yang lebih besar.

Apakah tugas beliau di ISS?

Beliau tidak sekadar melihat Bumi dari tingkap. NASA merekodkan kegiatan penyelidikan sains hayat dan demonstrasi pendidikan sepanjang lawatannya. Sains hayat ialah kajian tentang benda hidup.

Agensi Angkasa Eropah, ESA, turut melibatkan beliau dalam kajian tubuh manusia. Antara perkara yang dikaji ialah kesan keadaan tanpa berat yang dirasai angkasawan terhadap tubuh. Kajian juga menyentuh sakit belakang dan cara mengesan kehilangan tulang.

Tujuannya bukan untuk menyatakan bahawa satu lawatan sudah menyelesaikan semua masalah kesihatan. Penyelidikan mengumpulkan bukti sedikit demi sedikit. Pemerhatian daripada misi membantu penyelidik membandingkan keadaan dan membina pemahaman.

Dalam kerja sebegini, mencatat dengan tepat sama penting dengan menggunakan alat. Murid juga berlatih kemahiran itu apabila menulis hasil pemerhatian eksperimen. Catatan yang jelas membolehkan orang lain memahami apa yang dilakukan.

Pulang dengan pengalaman baharu

Pada 21 Oktober 2007, Sheikh Muszaphar kembali ke Bumi. Beliau pulang menaiki Soyuz TMA-10 bersama Fyodor Yurchikhin dan Oleg Kotov. Kapal pulangnya berbeza daripada kapal yang membawanya naik.

Tarikh berlepas, ketibaan di ISS dan kepulangan ialah tiga perkara berlainan. Membezakan ketiga-tiganya membantu kita membaca rekod misi dengan cermat. Tempoh seluruh perjalanan juga tidak sama dengan tempoh berada di stesen.

Perjalanan beliau menunjukkan hubungan antara pendidikan, latihan dan kerjasama. Kepakaran perubatan bertemu dengan penyelidikan angkasa, sementara beberapa negara bekerja dalam satu misi.

Apabila melihat gambar angkasawan, cuba fikirkan kerja yang berlaku sebelum gambar itu diambil. Apakah yang perlu dipelajari? Siapakah yang membantu? Soalan begitu membawa kita lebih dekat kepada usaha sebenar di sebalik sebuah pencapaian.