Tenaga Boleh Baharu di Malaysia: Peluang dan Batas

Bayangkan sebuah sekolah yang memasang panel solar di atas bumbungnya.

Pada waktu tengah hari, cahaya Matahari menyinari panel tersebut. Elektrik yang dihasilkan membantu menghidupkan lampu, kipas dan komputer. Sekolah itu mungkin dapat mengurangkan sebahagian pembelian elektrik daripada grid.

Namun ketika hujan lebat melanda pada waktu petang, pengeluaran solar berkurang. Apabila malam tiba, panel tersebut tidak lagi menghasilkan elektrik daripada cahaya Matahari.

Adakah ini bermakna tenaga solar tidak berguna?

Tidak. Ia menunjukkan bahawa teknologi yang baik tetap mempunyai batas.

Di tempat lain, sebuah empangan hidroelektrik menggunakan tenaga air untuk menggerakkan turbin. Sebuah kilang kelapa sawit pula boleh menggunakan sisa organik untuk menghasilkan biogas, yang kemudian dijadikan bahan api bagi penjanaan elektrik.

Ketiga-tiga teknologi ini menggunakan sumber tenaga boleh baharu. Namun cara berfungsi, kos, kelebihan dan kesannya terhadap alam sekitar tidak sama.

Malaysia mempunyai peluang besar untuk membangunkan tenaga boleh baharu. Tetapi untuk menjayakannya, negara perlu menyelesaikan persoalan tentang bekalan elektrik yang stabil, penggunaan tanah, kemampuan kewangan, teknologi dan keperluan masyarakat.

Persoalan sebenar bukan sekadar berapa banyak tenaga hijau boleh dihasilkan, tetapi bagaimana tenaga tersebut dapat digunakan secara berkesan dan bertanggungjawab untuk jangka panjang.

Apakah Itu Tenaga Boleh Baharu?

Tenaga boleh baharu merujuk kepada tenaga yang diperoleh daripada sumber yang diperbaharui melalui proses semula jadi dalam tempoh yang sesuai dengan kehidupan manusia.

Antara contohnya ialah cahaya Matahari, angin, aliran air dan bahan organik yang dapat dihasilkan semula secara mampan.

Sumber ini berbeza daripada bahan api fosil seperti arang batu, petroleum dan gas asli. Bahan api fosil terbentuk melalui proses geologi yang mengambil masa sangat lama. Apabila digunakan, sumber tersebut tidak dapat digantikan dengan cepat.

Tenaga boleh baharu sering dikaitkan dengan pengurangan pelepasan gas rumah hijau. Namun istilah boleh baharu tidak bermaksud sesuatu projek langsung tidak memberi kesan kepada alam sekitar.

Panel solar memerlukan bahan mentah dan proses pembuatan. Empangan boleh mengubah ekosistem sungai. Penjanaan biojisim pula boleh menyebabkan pencemaran udara jika pembakaran tidak dikawal dengan baik.

Oleh itu, tenaga boleh baharu perlu dibangunkan bersama prinsip kelestarian, keselamatan dan pengurusan sumber yang bertanggungjawab.

Kedudukan Malaysia dalam Peralihan Tenaga

Malaysia telah menetapkan hala tuju untuk meningkatkan penggunaan tenaga boleh baharu melalui beberapa dasar utama.

Antaranya ialah Malaysia Renewable Energy Roadmap (MyRER) dan National Energy Transition Roadmap (NETR). NETR diumumkan pada tahun 2023.

NETR merangkumi enam bidang utama, iaitu kecekapan tenaga, tenaga boleh baharu, hidrogen, bioenergi, mobiliti hijau serta pemerangkapan, penggunaan dan penyimpanan karbon. Sumber: Kementerian Ekonomi

Pada Disember 2025, Malaysia dilaporkan mencapai 31% bahagian tenaga boleh baharu dalam kapasiti penjanaan elektrik terpasang negara. Menurut kenyataan Timbalan Perdana Menteri yang dilaporkan Bernama pada Julai 2026, angka tersebut menghampiri 32% pada Jun 2026. Sumber: Bernama

Sasaran yang dinyatakan termasuk 35% kapasiti tenaga boleh baharu menjelang 2030 dan 70% menjelang 2050.

Angka 70% ini penting, tetapi sering disalahfahami.

Ia ialah sasaran bahagian kapasiti penjanaan elektrik terpasang, bukannya janji bahawa tepat 70% semua elektrik yang digunakan di Malaysia pada tahun 2050 akan datang daripada tenaga boleh baharu.

Kapasiti Tidak Sama dengan Pengeluaran Elektrik

Bayangkan dua stesen jana kuasa, masing-masing mempunyai kapasiti 100 megawatt (MW).

Stesen pertama ialah ladang solar. Dalam satu contoh ringkas, katakan ia menghasilkan kuasa penuh selama empat jam.

Stesen kedua menggunakan teknologi yang boleh beroperasi pada kapasiti penuh selama 20 jam.

Jumlah tenaga yang dihasilkan tidak sama.

Contoh hipotetikal	Kapasiti	Tempoh pada kuasa penuh	Tenaga dihasilkan
Stesen solar	100 MW	4 jam	400 MWh
Stesen boleh dikawal	100 MW	20 jam	2,000 MWh

Contoh ini hanya untuk memahami konsep, bukan data sebenar mana-mana stesen di Malaysia.

MW mengukur kuasa atau keupayaan pengeluaran pada sesuatu masa, manakala MWh mengukur jumlah tenaga yang dihasilkan sepanjang tempoh tertentu.

Perbezaan ini penting kerana sumber seperti solar menghasilkan elektrik mengikut cahaya yang diterima. Stesen lain pula mempunyai corak operasi, penyelenggaraan dan batas bahan api yang tersendiri.

Dengan memahami perbezaan ini, kita dapat membaca sasaran tenaga negara dengan lebih tepat.

Peluang Pertama: Cahaya Matahari di Negara Tropika

Malaysia terletak berhampiran Khatulistiwa dan menerima cahaya Matahari sepanjang tahun.

Keadaan ini memberikan peluang untuk membangunkan teknologi fotovolta suria, atau solar photovoltaic (PV).

Sel fotovolta menukarkan tenaga cahaya kepada tenaga elektrik. Beberapa sel digabungkan membentuk panel, dan banyak panel boleh disambungkan untuk menghasilkan sistem yang lebih besar.

Malaysia mempunyai beberapa pilihan pembangunan solar.

Solar bumbung menggunakan ruang di atas rumah, sekolah, kilang atau bangunan perniagaan.

Solar berskala besar pula menggunakan kawasan yang lebih luas untuk menghasilkan elektrik bagi sistem bekalan.

Solar terapung memasang panel pada struktur yang terapung di permukaan takungan air yang sesuai.

Setiap pendekatan mempunyai kelebihan berbeza.

Solar bumbung boleh memanfaatkan ruang yang sudah dibangunkan. Solar berskala besar pula membolehkan banyak panel dikendalikan secara bersama.

Solar terapung mungkin dapat mengurangkan keperluan tanah baharu, tetapi perlu dinilai dari segi keselamatan struktur, perubahan keadaan air, operasi dan kesan terhadap ekosistem akuatik.

Potensi solar Malaysia turut dikenal pasti dalam MyRER. Pelan tersebut mengkaji peluang solar di atas tanah, bumbung dan kawasan terapung. Sumber: SEDA Malaysia

Solar Tidak Menghasilkan Elektrik Secara Tetap

Walaupun Malaysia menerima cahaya Matahari sepanjang tahun, jumlah cahaya yang diterima tidak sama pada setiap masa.

Awan, hujan, bayang bangunan dan waktu siang mempengaruhi pengeluaran tenaga.

Panel juga tidak menghasilkan elektrik solar biasa pada waktu malam.

Oleh itu, sistem solar memerlukan perancangan bekalan yang baik.

Untuk rumah yang disambungkan kepada grid, elektrik boleh diterima daripada grid apabila pengeluaran panel tidak mencukupi.

Sistem tertentu juga boleh menggunakan bateri untuk menyimpan sebahagian tenaga yang dihasilkan pada waktu siang.

Peluang solar sangat besar, tetapi kejayaannya bergantung pada lebih daripada jumlah panel yang dipasang.

Peluang Kedua: Hidroelektrik dan Sumber Air

Malaysia juga mempunyai peluang penjanaan hidroelektrik kerana terdapat sungai dan kawasan tadahan hujan.

Stesen hidroelektrik menggunakan tenaga air untuk memutarkan turbin yang disambungkan kepada generator.

Sarawak merupakan contoh penting dalam pembangunan hidroelektrik negara.

Stesen Hidroelektrik Bakun mempunyai kapasiti terpasang 2,520 MW dan merupakan antara kemudahan tenaga boleh baharu terbesar di Malaysia. Bersama stesen seperti Murum dan Batang Ai, hidroelektrik memainkan peranan besar dalam sistem tenaga Sarawak. Sumber: Sarawak Energy

Sumber hidro tertentu mempunyai kelebihan kerana pengeluarannya boleh dikawal dengan mengurus aliran air yang tersedia.

Ini membantu sistem elektrik memenuhi permintaan pada masa tertentu, bergantung pada reka bentuk stesen dan keadaan air.

Namun tidak semua hidroelektrik menggunakan empangan besar.

Terdapat juga projek hidro kecil dan sistem yang menggunakan aliran sungai tanpa takungan sebesar empangan utama.

Batas Empangan Hidroelektrik

Sebuah empangan yang besar boleh mengubah keadaan sungai.

Pembinaannya mungkin melibatkan kawasan hutan, habitat hidupan liar dan tanah yang digunakan oleh masyarakat setempat.

Perubahan aliran air serta pergerakan sedimen juga boleh mempengaruhi ekosistem di bahagian hilir sungai.

Dalam sesetengah projek, isu penempatan semula komuniti dan hak terhadap tanah turut perlu ditangani.

Selain itu, hidroelektrik bergantung pada ketersediaan air. Kemarau atau perubahan corak hujan boleh mengubah keupayaan stesen tertentu untuk menjana elektrik.

Ini menunjukkan bahawa tenaga hidro yang boleh baharu masih memerlukan penilaian alam sekitar, kajian sosial, pengurusan air dan pemantauan jangka panjang.

Peluang Ketiga: Menghasilkan Tenaga daripada Sisa

Bukan semua tenaga boleh baharu datang daripada cahaya Matahari atau aliran air.

Malaysia mempunyai sektor pertanian dan pemprosesan makanan yang menghasilkan pelbagai bahan organik.

Sesetengah sisa ini boleh digunakan sebagai sumber tenaga.

Contohnya, industri kelapa sawit menghasilkan bahan seperti tandan kosong, serat dan sisa cecair kilang kelapa sawit.

Sisa organik tertentu boleh digunakan untuk menghasilkan biojisim atau biogas.

Biojisim ialah bahan organik yang boleh digunakan sebagai bahan api atau diproses menjadi produk tenaga.

Biogas pula ialah campuran gas, biasanya kaya dengan metana, yang dihasilkan apabila bahan organik diuraikan oleh mikroorganisma tanpa kehadiran oksigen.

Gas tersebut boleh digunakan dalam enjin penjana untuk menghasilkan elektrik.

SEDA Malaysia memasukkan biojisim, biogas dan hidrokuasa kecil sebagai antara sumber yang mendapat perhatian melalui mekanisme Tarif Galakan (Feed-in Tariff, FiT).

Pada September 2026, SEDA turut mengumumkan tawaran kuota bagi tahun 2027 untuk biogas, biojisim dan hidrokuasa kecil. Ini menunjukkan bahawa pembangunan tenaga boleh baharu Malaysia tidak terhad kepada solar semata-mata. Sumber: SEDA Malaysia

Adakah Semua Biojisim Mesra Alam?

Tidak semestinya.

Menggunakan sisa yang sudah tersedia boleh membantu memanfaatkan bahan yang mungkin sebaliknya dibuang.

Namun jika tanaman baharu ditanam semata-mata untuk menghasilkan bahan api sehingga menyebabkan pembukaan hutan, manfaat alam sekitarnya boleh berkurang atau terjejas.

Pembakaran biojisim juga menghasilkan pelepasan tertentu yang perlu dikawal.

Sumber bahan mentah, perubahan guna tanah, cara pengangkutan serta kecekapan teknologi mesti diambil kira.

Oleh itu, bioenergi yang benar-benar mampan memerlukan rantaian bekalan dan pengurusan yang baik.

Bagaimana Pula dengan Tenaga Angin?

Apabila melihat gambar ladang tenaga hijau di luar negara, kita sering melihat turbin angin yang tinggi.

Mengapa Malaysia tidak memasang turbin angin dalam jumlah yang sama banyak?

Jawapannya berkaitan dengan keadaan angin.

Turbin memerlukan kelajuan angin yang sesuai untuk menghasilkan elektrik secara berkesan.

Kajian sumber angin dalam MyRER mengenal pasti bahawa Malaysia mempunyai kawasan tertentu dengan potensi angin. Namun banyak lokasi menghadapi kekangan kelajuan angin yang rendah, kos pemasangan dan kesesuaian tapak. Sumber: SEDA Malaysia

Ini tidak bermaksud tenaga angin mustahil dibangunkan di Malaysia.

Teknologi turbin mungkin terus berubah, dan terdapat kemungkinan aplikasi di lokasi tertentu.

Tetapi pada masa ini, solar, hidro dan bioenergi mempunyai kedudukan yang lebih jelas dalam perancangan tenaga boleh baharu negara.

Pengajaran pentingnya ialah sesuatu teknologi yang berjaya di negara lain tidak semestinya mempunyai prestasi atau kos yang sama di Malaysia.

Teknologi perlu dipadankan dengan keadaan sumber tempatan.

Peluang Ekonomi: Pelaburan, Pekerjaan dan Industri Baharu

Peralihan tenaga bukan hanya persoalan pengeluaran elektrik. Ia juga membuka ruang kepada pekerjaan serta kemahiran baharu.

Projek solar memerlukan pekerja untuk mereka bentuk sistem, menilai lokasi, memasang peralatan, menguji sambungan dan menyelenggara panel.

Sistem penyimpanan tenaga memerlukan jurutera dan juruteknik bateri.

Grid moden memerlukan kepakaran dalam komunikasi digital, analisis data, keselamatan siber dan pengurusan kuasa elektrik.

Dalam sektor bioenergi, peluang pekerjaan boleh wujud dalam pengumpulan bahan mentah, pengendalian loji, pemprosesan gas dan penyelenggaraan peralatan.

Malaysia turut mempunyai asas industri dalam pembuatan komponen solar.

Dengan perancangan yang baik, peralihan tenaga boleh menyokong pembangunan teknologi tempatan dan latihan tenaga kerja.

Namun pekerjaan baharu tidak akan muncul secara automatik untuk semua orang.

Pekerja memerlukan latihan yang sesuai. Institusi pendidikan, pusat latihan kemahiran dan industri perlu bekerjasama bagi menyediakan tenaga kerja yang mampu memenuhi keperluan baharu.

Peralihan tenaga juga perlu memikirkan pekerja yang bergantung pada sektor tenaga konvensional.

Kemahiran mereka tidak sepatutnya diabaikan apabila teknologi berubah.

Batas Pertama: Bekalan Elektrik Mesti Stabil

Bayangkan sebuah hospital memerlukan elektrik sepanjang malam.

Panel solar mungkin menghasilkan banyak elektrik pada waktu tengah hari, tetapi hospital masih perlu beroperasi selepas Matahari terbenam.

Begitu juga dengan kilang, sistem komunikasi, lampu jalan dan pusat data.

Masalah utama bukan sekadar menghasilkan tenaga yang mencukupi sepanjang tahun. Sistem elektrik mesti mempunyai bekalan yang sesuai pada masa tenaga diperlukan.

Jika terlalu banyak elektrik dihasilkan ketika permintaan rendah, sistem perlu mempunyai cara untuk menguruskannya.

Jika pengeluaran tiba-tiba menurun, sumber lain perlu membantu menampung permintaan.

Antara penyelesaian yang digunakan ialah bateri penyimpanan tenaga, stesen penjanaan yang boleh dikawal, sistem ramalan cuaca dan pengurusan permintaan pengguna.

Grid elektrik juga boleh diperkukuh supaya tenaga dapat dihantar dengan lebih baik antara kawasan.

Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) menekankan bahawa fleksibiliti sistem, penyimpanan tenaga dan rangkaian elektrik semakin penting apabila penggunaan solar dan angin bertambah. Sumber: IEA

Jadi, meningkatkan jumlah panel solar sahaja bukan ukuran kejayaan yang lengkap.

Sistem mesti mampu menggunakan elektrik itu dengan cekap dan selamat.

Batas Kedua: Grid Elektrik Perlu Diperkukuh

Grid elektrik boleh dibandingkan dengan rangkaian jalan raya.

Stesen jana kuasa seperti pusat pengeluaran barang.

Kabel penghantaran seperti lebuh raya.

Pencawang pula seperti persimpangan yang membantu mengagihkan bekalan ke kawasan pengguna.

Jika banyak stesen jana kuasa baharu dibina tetapi rangkaian penghantaran tidak mampu menampung pengeluarannya, sebahagian tenaga mungkin tidak dapat dihantar dengan cekap.

Begitu juga jika sebuah ladang solar dibangunkan jauh daripada kawasan yang memerlukan tenaga.

Pembinaan atau naik taraf rangkaian menjadi sebahagian daripada kos keseluruhan projek.

Malaysia juga mempunyai keadaan bekalan yang berbeza antara Semenanjung, Sabah dan Sarawak. Keperluan infrastruktur serta sumber setempat tidak semestinya sama.

NETR sendiri mengenal pasti keterbatasan grid, keperluan pembiayaan dan penyelarasan pembangunan rangkaian sebagai cabaran kepada pertumbuhan tenaga boleh baharu.

Oleh itu, pelaburan dalam grid bukan kerja sampingan. Ia sebahagian daripada asas peralihan tenaga.

Batas Ketiga: Kos Tidak Terhad pada Harga Panel

Harga panel solar telah menurun dengan ketara berbanding satu dekad lalu.

Menurut laporan Renewable Power Generation Costs in 2024 oleh International Renewable Energy Agency (IRENA), sebanyak 91% kapasiti tenaga boleh baharu berskala utiliti yang baharu ditauliahkan pada 2024 menghasilkan elektrik pada anggaran kos penjanaan lebih rendah berbanding pilihan bahan api fosil baharu yang paling murah dalam perbandingan laporan tersebut. Sumber: IRENA

Namun ini ialah dapatan global bagi projek yang dinilai, bukannya jaminan bahawa semua pemasangan solar di Malaysia sentiasa paling murah.

Kos projek sebenar bergantung pada lokasi, pembiayaan, saiz sistem, pemasangan, penyelenggaraan dan sambungan grid.

Sebuah rumah yang mahu memasang solar perlu mengambil kira kos awal dan keadaan bumbung.

Sekolah yang bercadang menggunakan bateri pula perlu menilai tempoh hayat dan penggantian bateri.

Ladang solar berskala besar mungkin perlu membayar kos pembangunan tanah serta sambungan rangkaian.

Kos menghasilkan elektrik juga tidak semestinya sama dengan harga akhir pada bil pengguna.

Harga bil dipengaruhi oleh pelbagai komponen sistem, dasar dan mekanisme tarif.

Sebab itu perbincangan tentang tenaga murah perlu menyatakan murah pada peringkat yang mana.

Batas Keempat: Tanah, Sungai dan Komuniti

Pembangunan tenaga memerlukan ruang.

Ladang solar berskala besar menggunakan tanah.

Empangan hidroelektrik mengubah kawasan sungai.

Loji bioenergi memerlukan sumber bahan mentah dan kemudahan pengangkutan.

Jika projek dibangunkan tanpa perancangan, ia boleh mewujudkan persaingan dengan pertanian, kawasan kediaman atau habitat semula jadi.

Di sesetengah lokasi, cadangan projek juga boleh menimbulkan kebimbangan penduduk tentang tanah, sumber air dan mata pencarian.

Oleh itu, keputusan tidak sepatutnya dinilai hanya melalui jumlah megawatt yang bakal dihasilkan.

Penilaian juga perlu melihat kesan kepada alam sekitar dan komuniti setempat.

Sebagai contoh, memasang panel solar pada bumbung bangunan sedia ada mungkin mengurangkan keperluan tanah baharu, tetapi keadaan struktur bumbung dan keselamatan elektrik tetap perlu diperiksa.

Begitu juga projek hidroelektrik. Manfaat penjanaan dan kawalan air perlu dibandingkan dengan perubahan habitat serta kesan sosialnya.

Tenaga boleh baharu yang dibangunkan secara tidak bertanggungjawab masih boleh membawa kerosakan.

Batas Kelima: Permintaan Elektrik Terus Meningkat

Satu lagi cabaran penting ialah perubahan cara manusia menggunakan elektrik.

Rumah menggunakan penghawa dingin, komputer dan pelbagai peralatan elektronik.

Sektor perindustrian pula memerlukan bekalan yang besar dan berterusan.

Pembangunan pusat data turut meningkatkan keperluan elektrik, termasuk untuk sistem penyejukan.

Pada September 2026, laporan Bernama yang memetik Ketua Pegawai Eksekutif Suruhanjaya Tenaga membincangkan peningkatan penggunaan elektrik pusat data serta keperluan tenaga untuk sistem penyejukan dan perancangan bekalan. Sumber: Bernama

Ini bermaksud peralihan tenaga berlaku ketika permintaan tenaga juga boleh bertambah.

Jika negara memasang banyak kapasiti tenaga boleh baharu tetapi penggunaan elektrik meningkat lebih pantas, pengurangan pergantungan kepada bahan api fosil mungkin menjadi lebih mencabar.

Penyelesaiannya perlu melibatkan kedua-dua pihak:

menghasilkan tenaga dengan lebih bersih dan menggunakan tenaga dengan lebih cekap.

Program Solar Bumbung di Malaysia

Bagi pengguna yang ingin menghasilkan tenaga daripada bumbung bangunan sendiri, Malaysia telah melaksanakan beberapa inisiatif solar.

Salah satu perkembangan terkini ialah Solar Accelerated Transition Action Programme (Solar ATAP) yang bermula pada 1 Januari 2026. Sumber: SEDA Malaysia

Program tersebut diperkenalkan selepas tamatnya Net Energy Metering (NEM) pada Jun 2025 dan dilaksanakan bagi pengguna yang memenuhi syarat di Semenanjung Malaysia.

Secara umum, program ini membolehkan elektrik solar digunakan sendiri dan lebihan tertentu dieksport ke grid mengikut mekanisme serta syarat yang ditetapkan.

Namun bukan semua rumah akan mempunyai pulangan kewangan yang sama.

Kesesuaian pemasangan bergantung pada penggunaan elektrik, keadaan bumbung, kos sistem, saiz pemasangan dan peraturan semasa.

Pemilik bangunan juga perlu menggunakan penyedia perkhidmatan serta kontraktor yang memenuhi keperluan berkaitan.

Maklumat rasmi boleh disemak melalui laman SEDA Malaysia sebelum membuat keputusan pemasangan.

Adakah Bateri Menyelesaikan Semua Masalah Solar?

Bateri membolehkan tenaga elektrik disimpan untuk digunakan kemudian.

Contohnya, lebihan elektrik solar pada waktu tengah hari boleh digunakan untuk mengecas bateri. Tenaga itu kemudian dibekalkan semula pada waktu malam.

Namun bateri juga mempunyai batas.

Ia mempunyai kapasiti simpanan tertentu, kehilangan tenaga ketika pengecasan dan nyahcas, kos pemasangan serta jangka hayat yang terhad.

Bateri juga memerlukan bahan mentah, sistem keselamatan dan pengurusan apabila tidak lagi boleh digunakan.

Bateri bukan sumber tenaga baharu. Ia ialah alat menyimpan dan membekalkan semula tenaga.

Ini bermaksud sistem elektrik tetap memerlukan pengeluaran tenaga yang mencukupi, walaupun teknologi penyimpanan semakin baik.

Bateri boleh menjadi sebahagian daripada penyelesaian, tetapi bukan satu-satunya penyelesaian.

Kecekapan Tenaga: Peluang yang Sering Dilupakan

Bayangkan sebuah sekolah mempunyai 20 lampu lama, setiap satu menggunakan 60 watt.

Jika lampu itu digantikan dengan LED 10 watt yang memberikan pencahayaan sesuai, jumlah penggunaan kuasa boleh berkurang dengan banyak.

Sebelum penggantian:

20 × 60 watt = 1,200 watt

Selepas penggantian:

20 × 10 watt = 200 watt

Pengurangan kuasa ialah 1,000 watt, atau 1 kilowatt, ketika semua lampu berkenaan dihidupkan.

Jika digunakan selama lima jam, penjimatan tenaga ialah 5 kilowatt-jam.

Contoh ini menunjukkan bahawa mengurangkan pembaziran boleh menjadi sama penting dengan menambah penjanaan.

Bangunan yang menggunakan penghawa dingin cekap tenaga, pencahayaan yang sesuai dan pengurusan penggunaan elektrik yang baik mungkin memerlukan jumlah elektrik lebih rendah.

Apabila permintaan dapat dikurangkan, sistem tenaga juga lebih mudah dirancang.

Sebab itulah kecekapan tenaga menjadi salah satu daripada enam bidang utama dalam NETR.

Bagaimana Menilai Projek Tenaga Boleh Baharu?

Bayangkan dua cadangan pembekalan elektrik untuk sebuah daerah.

Cadangan pertama ialah membangunkan ladang solar berskala besar.

Cadangan kedua ialah menggunakan sistem yang menggabungkan solar bumbung, penyimpanan tenaga dan sumber penjanaan lain.

Tidak semestinya satu cadangan sentiasa lebih baik.

Untuk membuat keputusan yang tepat, beberapa soalan perlu dijawab.

Adakah lokasi mempunyai sumber tenaga yang mencukupi? Berapa banyak tenaga boleh dijana dalam setahun? Adakah tenaga itu tersedia ketika pengguna memerlukannya?

Berapakah kos keseluruhan sepanjang tempoh hayat sistem, termasuk penyelenggaraan dan penggantian peralatan?

Adakah projek memerlukan kawasan hutan atau tanah pertanian? Bagaimanakah penduduk berhampiran akan terjejas?

Apakah kesannya terhadap pelepasan gas rumah hijau apabila seluruh kitaran hayat teknologi diambil kira?

Dan akhirnya, adakah projek itu dapat terus berfungsi dengan baik sepanjang tempoh penggunaannya?

Soalan-soalan ini mengajar kita bahawa istilah hijau atau boleh baharu sahaja tidak mencukupi.

Projek yang baik perlu menunjukkan manfaat melalui data dan pengurusan yang bertanggungjawab.

Peralihan Tenaga Memerlukan Gabungan Penyelesaian

Masa depan sistem tenaga Malaysia mungkin melibatkan lebih banyak panel solar, hidroelektrik yang diurus dengan baik, sumber bioenergi yang mampan serta teknologi penyimpanan tenaga.

Pada masa yang sama, negara masih perlu memastikan bekalan elektrik mencukupi ketika cuaca berubah atau permintaan meningkat.

Grid perlu diperkukuh. Teknologi perlu dipantau. Pelaburan dan latihan tenaga kerja perlu diteruskan.

Masyarakat juga perlu mendapat maklumat yang jelas tentang manfaat dan batas setiap projek.

Dalam proses ini, kejayaan tidak boleh dinilai melalui satu angka sahaja.

Kapasiti penjanaan penting, tetapi jumlah tenaga yang benar-benar dihasilkan juga penting.

Pengurangan pelepasan karbon penting, tetapi kebolehpercayaan bekalan dan kemampuan pengguna untuk membayar juga tidak boleh diabaikan.

Pembangunan ekonomi penting, tetapi ekosistem dan hak komuniti turut perlu dilindungi.

Masa Depan Tenaga Malaysia

Bayangkan Malaysia beberapa dekad dari sekarang.

Bumbung lebih banyak bangunan mempunyai panel solar. Grid elektrik dapat mengurus sumber tenaga yang pelbagai. Bateri membantu menyimpan sebahagian lebihan tenaga. Bangunan dan peralatan menggunakan elektrik dengan lebih cekap.

Gambaran itu menarik, tetapi ia tidak akan menjadi kenyataan melalui pemasangan teknologi semata-mata.

Setiap sumber mempunyai kekuatan dan batasnya.

Matahari memberikan cahaya yang banyak, tetapi hanya pada waktu tertentu.

Air boleh memutarkan turbin, tetapi sungai dan ekosistem perlu dijaga.

Bahan organik boleh menghasilkan tenaga, tetapi sumbernya mesti diurus secara mampan.

Bateri boleh menyimpan tenaga, tetapi tidak dapat mencipta tenaga daripada tiada.

Dan grid elektrik mesti menghubungkan semuanya supaya tenaga sampai kepada pengguna apabila diperlukan.

Peralihan tenaga yang berjaya bukan sekadar menggantikan satu sumber dengan sumber lain. Ia ialah usaha membina sistem bekalan elektrik yang lebih bersih, boleh dipercayai, mampu dibiayai dan adil kepada masyarakat.

Malaysia mempunyai peluang yang besar untuk melakukannya. Namun peluang itu hanya membawa manfaat jangka panjang jika batas teknologi, alam sekitar dan ekonomi turut difahami.

Persoalan yang paling penting bukanlah sama ada tenaga boleh baharu mempunyai masa depan di Malaysia.

Persoalannya ialah bagaimana kita membangunkan masa depan tersebut dengan bijak, supaya tenaga yang digunakan hari ini tidak menjejaskan kehidupan generasi akan datang.

Aktiviti Selepas Membaca

Anda Perancang Tenaga Sebuah Daerah

Sebuah daerah sedang merancang cara untuk mengurangkan pergantungan kepada bahan api fosil. Kawasan tersebut mempunyai banyak bangunan, beberapa sungai dan kegiatan pertanian.

Bandingkan tiga cadangan berikut.

Cadangan	Peluang	Batas yang perlu dikaji
A — Solar bumbung	Memanfaatkan ruang bangunan sedia ada	Kos, keadaan bumbung dan pengeluaran pada waktu malam
B — Hidro kecil	Menggunakan tenaga aliran air	Perubahan aliran sungai dan habitat
C — Bioenergi	Memanfaatkan sisa pertanian	Bekalan sisa, pelepasan dan kos pengangkutan

Cadangan manakah yang anda mahu kaji terlebih dahulu?

Terangkan sebab pilihan anda dan dua perkara yang masih perlu disiasat.

Aktiviti ini tidak mempunyai satu jawapan yang semestinya betul untuk semua keadaan. Matlamatnya ialah membina kemahiran membuat keputusan berdasarkan maklumat.